آموزشگاه موسیقی ناردونه

آموزش سازهای کلاسیک

آموزش سازهای سنتی

jazz

آموزشگاه موسیقی

 رباب ساز معروف مردم فارس و خراسان است. و آن سازی بود که بعضی بر آن سه وتر بندند

و بعضی چهار و بعضی پنج و اوتار آن مزوج ( جفت ) بندند ((چنانکه هر دو وتر را حکم یک وتر باشد

و اصطخاب معهود آن همچون اصطخاب معهود عود باشد.

رباب از الات (( ذوات الاوتار مقیدات )) است))
رباب در عربی به فتح و در فارسی به ضم راء تلفظ میشود.
رباب و چنگ به بانگ بلند میگویند
که هوش و گوش به پیغام اهل راز کنید (حافظ)
من دوش به کاسه رباب سحری
می نالیدم ترانه کاسه گری (مولوی)
((کاسه رباب بیشتر از چوب زرد آلو می سازند و اول آن را در چوب شیر می جوشانند

یا در آب گرم ، اما شیر بهتر باشد تالیونت بیشتر حاصل شود و در وقت نقر کاسه آسان تر بود .

رباب ۶ وتر دارد . از سه نوع ابریشم اول ریز که اغلظ اوتار است و دوم حاد که نسبت با زیر ادق است

و سیوم مثنی که نسبت با حاد ادق است ))
(( رباب به ویژه در خراسان محبوبیت داشته است . هر چند اعراب نیز ازین ساز آن قدر حمایت کردند

تا سرانجام آن را به یک ساز ملی مبدل ساختند . واژه رباب نزد اعراب گویای چندین ساز زهی آرشه دار بوده است

که ظاهرا نوعی از آن که رویه صاف و مسطح داشته به ارباب ملی اعراب تبدیل شده بود

و به همین سیاق ایرانیان نیز رباب خود را (( کمانچه )) می نامیدند و آن را نام عام سازهای زهی کشیدنی خود قرار داده اند . نوع خاص و قابل تشخیص دیگر رباب ایرانی غیشک ( برابر شوشک ) اعراب است ))
دو زلفونت بوه تار ربابم
چه می خواهی از این حال خرابم (بابا طاهر )
(( رباب در ایران و مخصوصا در خراسان از قدیم معروف و معمول بوده

و با وجود اینکه بعضی از نویسندگان عرب در سدر اسلام از آن نام برده اند

نخستین کسی که درباره آن به تفصیل سخن میگوید حکیم بزرگ ابو نصر فارابی است .

رباب کلمه ای است که در سالهای اخیر به سازهایی که با کمانه می نوازند اطلاق می شود

ولی به احتمال قوی این ساز را هم مثل بربط و تنبور ابتدا با ناخن یا زخمه می نواختند

و به تحقیق نمی توان گفت که در چه تاریخی به صورت ساز آرشه ای در آمده است .

  • در کشور های خاور میانه و نزدیک هفت نوع رباب مختلف وجود داشته است :
    ۱) رباب با کاسه مربعی شکل
    ۲) رباب با کاسه استوانه ای
    ۳) رباب با کاسه کشتی یا کشکول
    ۴) رباب با کاسه گلابی شکل
    ۵) رباب با کاسه کروی شبیه به کمانچه کنونی ایران
    ۶) رباب با کاسه ای شبیه سه تار یا تنبور کنونی
    ۷) رباب با کاسه ای بیضی شکل
    رباب فعلی که در جنوب شرقی ایران باقی مانده از دسته آلات زهی مضرابی است

که دارای ۱۸ سیم است . سیم ها در انتها به یک دکمه متصل شده

و پس از عبور از خرک موازی هم در امتداد دسته ساز به گوشیها متصل میشوند .

این ساز دارای جعبه بزرگتر پوست کشیده شده است

و روی آن خرک قرار دارد که سیم های اصلی و فرعی از روی آن عبور میکنند .

دسته ساز از چوب است و در روی آن سه یا چهار پرده از زه قرار دارد .
در روی دسته که تعدادی روی جعبه دوم قرار گرفته سوراخهای زیادی به شکلهای مختلف کنده شده است .

این جعبه فقط برای اضافه کردن طنین بیشتر ساز است .

رباب دارای ۶ سیم زه ای اصلی است که به گوش ها متصل است

و اضافه بر این ۱۲ سیم فلزی فرعی دارد که برای کمک به طنین صدای اصلی است

و این سیمها به وسیله ۱۲ خرک کوچک عاجی به گوشیها که به بدنه ساز نصب شده متصلند .

برای نواختن ساز را روی زانو قرار میدهند و با مضرابی که به شکل مثلث است بر سیم ها ضربه وارد میکنند.
هوشیار زمن فسانه ناید
مانند رباب بی کمانه (مولوی)
افغان ها به ساز ساده رباب ، قیچک می گویند .

رباب واژه ای ایرانی است که به تعداد زیادی از ساز های متفاوت زهی می گویند .

این ساز در گذشته با کمان و در حال حاضر با مضراب نواخته می شود .

در پاکستان و شمال هند در گذشته حداقل به ۲ نوع ساز عود مانند رباب می گفته اند

که یکی از آن دو در حال حاضر در افغانستان هنوز به همین نام متداول است

 

آموزشگاه موسیقی