آموزشگاه موسیقی ناردونه

آموزش سازهای کلاسیک

آموزش سازهای سنتی

jazz

آموزشگاه موسیقی

نی قدیمی ترین ساز بادی است و در ایران سه نوع آن مورد استفاده قرار می گیرد :

۱) نی کوتاه :
نی کوتاه با قطر نسبتا کلفت که سازیست محلی و با آن آهنگ های محلی را اجرا می کنند

و دو نوع صدا از آن اخذ می شود :
الف) بم که در آن نوازنده از صدای خود کمک میگیرد و دو رگه است .
ب) صدای زیر که یک اوکتاو با بم اختلاف دارد و گاهی نوازنده دو صدارا با هم مخلوط می کند

این نوع نی معمولا دارای ۷ بند است که ۵ سوراخ آن روی آن و یکی در پشت آن قرار دارد

و طول آن معمولا ۳۰ تا ۳۳ سانتی متر و قطر آن تقریبا ۵/۲ سانتی متر است

و در اکثر نقاط ایران وجود دارد .نوازنده آنرا در وسط لبها قرار داده و دهان را کمی باز میکند

و در آن می دمد و صدای آن زیر و بسیار روشن است .

وسعت هر یک از صداها ۶ نت میباشد

و بعضی از نوازندگان چیره دست نیم پرده بالاتر را هم اخذ می کنند .
۲) نی بلند :
که در قدیم به نای خرک معروف بوده است

و شاید به خاطر بلندی به این نام معروف شده است .

این نی تقریبا بلندترین نوع نی است که صدای بسیار بمی دارد

و در قدیم صدای حالت دست بسته آنرا با صدای سیم بم عود یکی می دانستند .
این نوع نی دارای ۵ سوراخ است که ۴ سوراخ روی آن و یکی در پشت آن قرار دارد

و به درستی نمی توان گفت که دارای ۷ بند است .

طول این ساز بین ۷۰ تا ۸۰ سانتی متر است

و قطر دهنه آن تقریبا ۵/۲ سانتی متر است . صدای بسیار بم و سوزناکی دارد

و در بین مردم ، این نی و نی کوتاه به نی چوپانی معروفند .

نوازنده آنرا در گوشه لب قرار داده و ملودی های کم وسعت و کوتاه را اجرا می کند ،

صدای آن دو رگه است .

همراه با مقداری از صدای خود نوازنده که بیشتر

در مقام های دشتستانی و ماهور و بیات ترک قطعاتی می نوازند

وسعت صدای آن ۶ نت است ولی معمولا نوازندگان با تجربه ۷ صدا را از آن اخذ می کنند .

این ساز در جنوب ایران و مازندران و بین قبایل ترکمن و خراسان نواخته می شود .
۳) نی هفت بند :
جزو سازهای موسیقی اصیل ایرانی می باشد . ساختمان آن تقریبا تثبیت شده است

و روی آن ۵ سوراخ و پشت ان ۱ سوراخ دارد . این ساز را معمولا با دندان می نوازند

( لیکن نوازندگانی هم هستند که آنرا با لب می نوازند و نواختن این ساز را با دندان جزو ابداعات

نایب اسدالله اصفهانی می دانند که به احتمال قوی این طرز نواختن قبل از وی نیز رایج بوده است )

بدین ترتیب که سر آنرا در دهان بین دندان ها می گذارند و هوا را بدون واسطه به داخل نای می دمند .
برای دمیدن در نی باید از نفسی که در داخل ششها اندوخته ایم استفاده شود .

سرش را باید وسط دندان پیشین قرار داد

و بعضی ها برحسب عادت نی رامیان دندان و نیش و پیشین می گذارند

که حالت اول اصولی تر است و بخاطر اینکه هوامستقیم وارد نی میشود

در هر دو صورت زبان باید روی نی قرار گیرد .

اگر نی را سمت راست بدن قرار دهیم باید سمت راست دهان روی نی باشد

و طرف چپ آزاد و برعکس اگر طرف چپ بدن قرار گیرد

قسمت چپ دهان بوسیله لبها نی را می پوشاند

و هوای ششها باید بدون مزاحمت زبان و دندانها وارد نی گردد .

لرزانندن لبها که به نظر بعضیها کار زشتی است به ویبراسیون صدا کمک می کند

و بیشتر برای صدای اوج و غیث مورد احتیاج است . نی هفت بند دارای ۴ منطقه صوتی به قرار زیر است :

بم ، اوج ، غیث ، ذیل .
نوازندگان پر تجربه دو نوع بم را اخذ می کنند که یکی قوی است

و صدای دو رگه بسیار سوزناک و دلنشینی دارد

که برای این صدا که نفس بیشتری احتیاج است

و هنگام نواختن برای این صدا نی را باید با زاویه بازتری نواخت

و دیگری صدای بم نرم است که زاویه نی را باید بسته تر از بم قوی گرفت

و با نفس کمتری در آن دمید .
صداهای نی ثابت نیستند و باید صدای دلخواه را به وسیله دمیدن و شدت هوا و همچنین با انگشتان اخذ کرد

مثلا برای گرفتن (( می بمل )) باید نصف انگشت را به طرف بالا یا پایین بلند کرد.
با نی میتوان ویبراسیون ، نت های مقطع ، تریل ،

نگاهداشتن نت پایه و ملودی سازی ، ترمولو ( گیلیساندو ) را اجرا کرد .

نوازندگان معاصر ، دست بسته این ساز را Re فرض می کنند و آنرا جزو سازهای کششی می دانند.

 

آموزشگاه موسیقی