نی
می 24, 2017
عود
می 24, 2017

رباب

آموزشگاه موسیقی

 رباب ساز معروف مردم فارس و خراسان است. و آن سازی بود كه بعضی بر آن سه وتر بندند

و بعضی چهار و بعضی پنج و اوتار آن مزوج ( جفت ) بندند ((چنانكه هر دو وتر را حكم یك وتر باشد

و اصطخاب معهود آن همچون اصطخاب معهود عود باشد.

رباب از الات (( ذوات الاوتار مقیدات )) است))
رباب در عربی به فتح و در فارسی به ضم راء تلفظ میشود.
رباب و چنگ به بانگ بلند میگویند
كه هوش و گوش به پیغام اهل راز كنید (حافظ)
من دوش به كاسه رباب سحری
می نالیدم ترانه كاسه گری (مولوی)
((كاسه رباب بیشتر از چوب زرد آلو می سازند و اول آن را در چوب شیر می جوشانند

یا در آب گرم ، اما شیر بهتر باشد تالیونت بیشتر حاصل شود و در وقت نقر كاسه آسان تر بود .

رباب ۶ وتر دارد . از سه نوع ابریشم اول ریز كه اغلظ اوتار است و دوم حاد كه نسبت با زیر ادق است

و سیوم مثنی كه نسبت با حاد ادق است ))
(( رباب به ویژه در خراسان محبوبیت داشته است . هر چند اعراب نیز ازین ساز آن قدر حمایت كردند

تا سرانجام آن را به یك ساز ملی مبدل ساختند . واژه رباب نزد اعراب گویای چندین ساز زهی آرشه دار بوده است

كه ظاهرا نوعی از آن كه رویه صاف و مسطح داشته به ارباب ملی اعراب تبدیل شده بود

و به همین سیاق ایرانیان نیز رباب خود را (( كمانچه )) می نامیدند و آن را نام عام سازهای زهی كشیدنی خود قرار داده اند . نوع خاص و قابل تشخیص دیگر رباب ایرانی غیشك ( برابر شوشك ) اعراب است ))
دو زلفونت بوه تار ربابم
چه می خواهی از این حال خرابم (بابا طاهر )
(( رباب در ایران و مخصوصا در خراسان از قدیم معروف و معمول بوده

و با وجود اینكه بعضی از نویسندگان عرب در سدر اسلام از آن نام برده اند

نخستین كسی كه درباره آن به تفصیل سخن میگوید حكیم بزرگ ابو نصر فارابی است .

رباب كلمه ای است كه در سالهای اخیر به سازهایی كه با كمانه می نوازند اطلاق می شود

ولی به احتمال قوی این ساز را هم مثل بربط و تنبور ابتدا با ناخن یا زخمه می نواختند

و به تحقیق نمی توان گفت كه در چه تاریخی به صورت ساز آرشه ای در آمده است .

  • در كشور های خاور میانه و نزدیك هفت نوع رباب مختلف وجود داشته است :
    ۱) رباب با كاسه مربعی شكل
    ۲) رباب با كاسه استوانه ای
    ۳) رباب با كاسه كشتی یا كشكول
    ۴) رباب با كاسه گلابی شكل
    ۵) رباب با كاسه كروی شبیه به كمانچه كنونی ایران
    ۶) رباب با كاسه ای شبیه سه تار یا تنبور كنونی
    ۷) رباب با كاسه ای بیضی شكل
    رباب فعلی كه در جنوب شرقی ایران باقی مانده از دسته آلات زهی مضرابی است

كه دارای ۱۸ سیم است . سیم ها در انتها به یك دكمه متصل شده

و پس از عبور از خرك موازی هم در امتداد دسته ساز به گوشیها متصل میشوند .

این ساز دارای جعبه بزرگتر پوست كشیده شده است

و روی آن خرك قرار دارد كه سیم های اصلی و فرعی از روی آن عبور میكنند .

دسته ساز از چوب است و در روی آن سه یا چهار پرده از زه قرار دارد .
در روی دسته كه تعدادی روی جعبه دوم قرار گرفته سوراخهای زیادی به شكلهای مختلف كنده شده است .

این جعبه فقط برای اضافه كردن طنین بیشتر ساز است .

رباب دارای ۶ سیم زه ای اصلی است كه به گوش ها متصل است

و اضافه بر این ۱۲ سیم فلزی فرعی دارد كه برای كمك به طنین صدای اصلی است

و این سیمها به وسیله ۱۲ خرك كوچك عاجی به گوشیها كه به بدنه ساز نصب شده متصلند .

برای نواختن ساز را روی زانو قرار میدهند و با مضرابی كه به شكل مثلث است بر سیم ها ضربه وارد میكنند.
هوشیار زمن فسانه ناید
مانند رباب بی كمانه (مولوی)
افغان ها به ساز ساده رباب ، قیچك می گویند .

رباب واژه ای ایرانی است كه به تعداد زیادی از ساز های متفاوت زهی می گویند .

این ساز در گذشته با كمان و در حال حاضر با مضراب نواخته می شود .

در پاكستان و شمال هند در گذشته حداقل به ۲ نوع ساز عود مانند رباب می گفته اند

كه یكی از آن دو در حال حاضر در افغانستان هنوز به همین نام متداول است

 

آموزشگاه موسیقی

1 دیدگاه

  1. اقا خیلی وبسایتتون عالیه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

رفتن به نوارابزار