مفهوم ریتم در کیبورد

 

آموزشگاه موسیقی

مفهوم ریتم در کیبورد
مجید بهبهانی:
ریتم در حقیقت ترجمه واژه Style است به معنای یک سبک یا الگوی موسیقایی که به غلط در بین
نوازندگان ایرانی ریتم نامیده می‌شود.اما به هرحال منظور از استایل ( یا همان ریتم ) قطعه‌ای
آهنگین شامل سازهای مختلف است که توسط سکوانسر دستگاه به طور خودکار نواخته می‌شود
و نوازنده با آکوردگیری تنالیته آنرا تغییر می‌دهد و در حقیقت از آن به عنوان ارکستر همراهی کننده
استفاده می‌کند.در بین کیبورد ارنجرها با افزایش تکنولوژی و قیمت دستگاه، ساختار استایل‌ها
پیچیده‌تر می‌شود تا آهنگ واقعی‌تر و متنوع‌تر برسد و شنونده باور کند که ارکستری واقعی،
نوازنده کیبورد را همراهی می‌کند.در اغلب دستگاه‌ها یک استایل از بخش‌های مختلفی تشکیل
شده است. این بخش‌ها عمدتا عبارتند از:
  • یک یا دو قطعه اصلی که با انتخاب نوازنده مرتبا تکرار می‌شوند و ارکستر را شبیه‌سازی می‌کتند.
  • یک قطعه پیش‌درآمد که در حقیقت مقدمه آهنگ را تامین می‌کند و در اکثر دستگاه‌ها به Intro مشهور است
  • یک قطعه میانی که برای جذاب شدن آهنگ که مابین نواختن استفاده می‌شود و در بین نوازندگان به پاساژ یا Fill In معروف است
  • و یک قطعه پایانی که برای خاتمه آهنگ بکار گرفته می‌شود و در اغلب موارد Ending نام می‌گیرد.
در مدل‌های ارزان‌ قیمت یک سری استایل ثابت در دستگاه وجود دارد و نوازنده ملزم به استفاده از
همان نمونه‌های پیش‌فرض است. برای مثال می‌توان به دستگاه CASIO CT-680 اشاره نمود. که از ۱۱۰
استایل ثابت تشکیل شده و هر استایل از ۶ بخش بنام‌های CODA, ENDING, FILL IN, BREAK,
INTRO (LONG), INTRO تشکیل شده است.
اما در مدل‌های پیشرفته و گران‌قیمت‌تر دستگاه به نوازنده اجازه می‌دهد، تا استایل را به سبک
خود خلق کند و به اصطلاح دستگاه قابلیت ریتم‌سازی دارد.در بین دستگاه‌هایی که قابلیت خلق
استایل دارند نیز تفاوت‌های چشمگیری وجود دارد، یکی از این تفاوت‌ها تعداد قطعه‌های یک استایل است،
برای مثال
در کیبورد YAMAHA PSR-510 هر استایل از ۷ بخش به شرح زیر تشکیل شده:
INTRO, MAIN A, MAIN B, FILL IN 1, FILL IN 2 (*2), ENDING
تفاوت مهم‌تر در ساختار هر قطعه است، که مثلا در دستگاه فوق هر یک از قطعات ذکر شده از
۸ کانال به شرح زیر تشکیل شده‌اند:
RHYTHM1, RHYTHM2, BASS, RHYTHMIC CHORD1, RHYTHMIC CHORD2, PAD CHORD, PHRASE1, PHRASE2
این کانال‌ها معمولا بین یک تا چهار میزان تکرار شونده دارند که از آهنگساز خواسته می‌شود تا
خطوط درام و پرکاشن را در طی این میزان‌ها نواخته و خطوط باس و همراهی کننده را تحت یک
آکورد مشخص ( معمولا دو ماژور ) بنوازد. سپس کانال‌های نواخته شده توسط دستگاه ضبط می‌شود
و با روشن کردن ریتم،‌ میزان‌های ضبط شده مرتب تکرار می‌شوند.
هنگامی که نوازنده آکورد را تغییر می‌دهد، کانال‌های همراهی کننده با توجه به آکورد گرفته شده،
از دو ماژور به آکورد مورد نظر تغییر می‌یابند.یکی از مشکلاتی که در دستگاه‌های با قیمت متوسط
وجود دارد، این است که فرایند تغییر آکورد یک حالت ثابت دارد، به عبارت دیگر اگر نوازنده آکورد
“رمینور” را بنوازد، دستگاه دوماژور ضبط شده را به رمینور انتقال می‌دهد و تفاوتی نمی‌کند که نوازنده
رمینور را با کدام نت‌ها نواخته است. ( یک آکوردرا می‌توان در قسمت‌های مختلف یک ساز با استفاده از نت‌های هم‌آهنگ نواخت ).
این باعث می‌شود که تنوع آکوردها محدود شود و بعضا برخی آکوردها به طرز زیبایی انتقال پیدا نکنند.
دستگاه‌های پیشرفته این مشکل را به شیوه‌های مختلفی حل کرده‌اند، برای مثال در KORG Pa80 یا Pa50 Sampler
ساختار ریتم به صورت زیر است:
همانطور که گفته شد، به طور کلی بخش Style در اغلب کیبوردها از اجزای زیر تشکیل شده است:
الف تعدادی استایل یا ریتم‌‌های ثابت و یا قابل برنامه‌ریزی ( در صورتیکه دستگاه قابلیت ریتم‌سازی داشته باشد )
ب) بخش‌هایی مانند Intro, Fill, Ending که بخش‌های مختلف یک استایل یا ریتم را تشکیل می‌دهند.
ج ) کانال‌هایی مانند Drum, Percussion, Bass, Accompaniment که اجزای بخش‌های بالا را تشکیل می‌دهند.
همچنین گفته شد، که با پیشرفته شدن دستگاه‌های مختلف تعداد این اجزا بیشتر و قابلیت برنامه‌ریزی آن‌ها گسترده تر می‌شود.
اما ببینیم این اجزا در KORG Pa80, Pa50 Sampler چگونه تعریف شده است:
در این دستگاه به صورت پیش‌فرض حدود ۳۰۴ استایل وجود دارد و ۴۸ فضای خالی برای خلق ریتم توسط آهنگساز در نظر گرفته شده است.
هر استایل از خود از ده بخش Variation 1,2,3,4, Intro 1,2, Fill 1,2, Ending 1,2 تشکیل شده است که به هر یک از این بخش‌ها اصطلاحا یک
Style Element یا به طور خلاصه E می‌گویند.
هر Style Element خود از اجزای کوچکتری بنام Chord Variation یا به اختصار CV تشکیل شده است. نحوه تخصیص این اجزای به طوری است
که Variation1,2,3,4, از حداکثر شش CV و مابقی Style Elementها از دو CV تشکیل شده‌اند.
اما CVها چیستند، CV در حقیقت مجموعه‌ای از Track Sequenceها یا کانال‌های درام، پرکاشن، باس و … هستند. در ارنجر Pa80, Pa50 Sampler
هر CV از هشت کانال بنام‌های DRUM, PERC, BASS, ACC1,2,3,4,5 تشکیل شده است.
بسیار خوب، اما کاربرد این ترکیب پیچیده چیست؟
همانگونه که در بالا ذکر شد، در اکثر دستگاه‌ها هنگام ریتم‌سازی آهنگ‌ساز کانال‌های همراهی کننده را ( مثلا ACC1) تحت یک آکورد مشخص
( غالبا ترکیبات دو ماژور ) ضبط می‌کند و بعدها هنگامی که نوازنده آکورد را در حین نواختن آهنگ تغییر می‌دهد، دستگاه به طور خودکار آکورد
ضبط شده را به وضعیت جدید تغییر می‌دهد.
اما نکته‌ای که وجود دارد این است که انتقال آکوردها همیشه با مشکلاتی به همراه بوده است، برای مثال یک آکورد Dm7 را می‌توان در قسمت‌های
مختلف کیبورد نواخت، اما در روش انتقال ثابت فقط یک صدا از دستگاه تولید می‌شود یا در هنگام ریتم‌سازی آکورد ماژور ضبط می‌شود اما هنگام
نوازندگی برای نواختن یک آکورد مینور انتقال با مشکلاتی روبروست.
اگرچه دستگاه‌های مختلف راه‌کارهایی را برای رفع این مسائل تعبیه کرده اند اما در Pa80,Pa50 Sampler دستگاه این قابلیت را در اختیار شما قرار
می‌دهد، تا برای هر Style Element بین دو تا شش الگوی مختلف شامل دارم، پرکاشن، باس، و پنچ خط همراهی کننده تهیه کنید و دستگاه با توجه
به نوع آکوردی که می‌نوازید یکی از این الگوها را بکار می‌گیرد.
البته کرگ، اصراری بر این ندارد که شما هنگام ریتم سازی حتما شش Cv کامل برای هر Variation خود ضبط کنید، اما توصیه می‌کند برای بخش‌های Intro1 و Ending1 حتما دو الگوی CV یکی بصورت ماژور و یکی بصورت مینور ضبط نمایید.

آموز

آموزشگاه موسیقی

شگاه موسیقی